Welke rol kunnen prebiotica spelen in de preventie van chronische aandoeningen?

Inuline en oligofructose zijn koolhydraten met zeer speciale eigenschappen. Beide zijn natuurlijke voedselingrediënten die in meer dan 36.000 plantsoorten voorkomen waar ze als energie-reserve fungeren (1). Inuline werd voor het eerst geïsoleerd door Rose in 1804. Inuline en oligofructose bestaan uit lineaire ketens van glucose- en fructosemoleculen (fructosepolymeren met één glucosemolecule op de finale plaats), verbonden door b(2-1) bruggen: inuline heeft een polymerisatiegraad (DP = degree of polymerization) of ketenlengte van 2 tot 60+. Een DP = 1 betekent één fructosemolecule verbonden met een glucosemolecule (zoals in sucrose). Oligofructose ontstaat door partiële hydrolyse met inulase-enzyme van inuline en heeft een polymerisatiegraad onder de 10 (2). Schematisch gezien kan inuline voorgesteld worden als G-F-(F)_n, met G-F als glucose-fructose verbinding en n geeft het aantal fructosemoleculen weer. Raftilineâ (inuline) en Raftiloseâ (oligofructose) worden beide geproduceerd door Orafti, een dochter van de Tiense Suikerraffinaderij. De term oligofructose werd voor het eerst geïntroduceerd door Orafti in 1989 als synoniem voor fructo-oligosacchariden (3). In de praktijk gebruikt men de term oligofructose voor het preparaat bereid uit chicoreiwortel en fructo-oligosacchariden voor een synthetische bereiding uit sucrose. Er zijn geen verschillen in prebiotische werking tussen beide vormen (4). Door zijn langere keten is inuline minder oplosbaar in koud water (wel in warm water) dan oligofructose waardoor in waterig milieu een gel wordt gevormd. Deze inulinegel bestaat uit een 3-dimensioneel netwerk van onoplosbare fijne partikels, die het mondgevoel van vet imiteert (inuline heeft geen zoete smaak): inuline wordt dan ook als vetvervanger gebruikt in melkproducten, dressings en desserten zonder smaak- of textuurwijzigingen te geven. Oligofructose heeft vergelijkbare eigenschappen met sucrose, is minder zoet (ongeveer 30% van de zoetkracht van sucrose, waardoor oligofructose niet als volledige vervanger van sucrose kan dienen) en wordt gebruikt in voedingsmiddelen als vezelrijk en energie-arm vervangmiddel voor sucrose. Oligofructose komt voor in graanproducten, fruityoghurts en koekjes. Oligofructose zorgt voor een daling van de nasmaak te wijten aan kunstmatige zoetmiddelen (5). Beide kunnen niet opgelost worden in soft-drinks en in confituur: in dergelijk zuur milieu zal op lang termijn hydrolyse optreden met vorming van fructosemoleculen. Inuline en oligofructose leveren minder energie dan koolhydraten en werken als vezels doordat de fructose-moleculen verbonden zijn door b(2-1) bruggen. Deze binding kan niet gesplitst worden door de intestinale enzymes die normaal gezien vlot koolhydraten splitsen (enkel α(1-2) verbindingen worden vlot gehydroliseerd). De lengte van de ketens is bepalend voor de duur van de fermentatie: hoe hoger de polymerisatiegraad, hoe langer de fermentatie. Gezien er geen vertering kan optreden door enzymes, leveren inuline en oligofructose geen 3,9 kcal per gram (16,3 kJ/g) zoals koolhydraten. De flora van het colon zorgt voor een fermentatie van inuline en oligofructose met productie van vetzuren met korte ketens die energie leveren (acetaat, butyraat, propionaat en lactaat). Deze fermentatiegraad is echter afhankelijk van de darmflora, er zijn dus interindividuele verschillen in energieproductie. Volgens Roberfroid et al. (6) leveren inuline en oligofructose slechts 1,1 tot 1,7 kcal per gram (4,6 tot 7,3 kJ/gram). Deze wetenschappelijke energiewaarde treedt in conflict met de legale energiewaarde (in Europa nul kcal). Beide stimuleren de insulinesecreties niet en mogen door diabetici gebruikt worden (1).